[ روشندلى وى بوده است ، ولى شيخ واقعا كور بوده ] . سيد در سال 657 هجرى / 1259 ميلادى به قصد بازرگانى وارد دهلى شد . به گفتهء او مسلمين سمرقند كليسا را ويران كرده بودند . پس از تاريخ مذكور ديگر اطلاعى از وضع مسيحيان سمرقند در دست نداريم . ولى ظاهرا هنوز مسيحيت در آن شهر كاملا نابود نشده بوده . در يك تأليف چينى پايان قرن سيزدهم ميلادى ( هفتم هجرى ) سمرقند بنام « كشورى كه در آنجا دين « ا - لى - كه - عون » حكمفرما است « 1 » ناميده شده ( به زبان مغولى « اركاعون » يعنى مسيحى ) ؛ در قرن چهاردهم و سال 1329 ميلادى پاپ ژان XXII اسقفى كاتوليك را به سمرقند گسيل داشت « 2 » . در آنزمان مسيحيت در هفت -

--> ( 1 ) - پالادى ، « آثار باستانى مسيحيت » ، ص 38 . ( 2 ) - موخسيم ؛ 111 - 110 ، ضميمه LXIII ، . LXV ( اطلاعات مربوط به مسيحيان در سمرقند تا عهد الغ بيك ( 1449 - 1409 ميلادى ) مورد مطالعه قرار گرفته . در سال 1404 ميلادى كلاويخو ( چاپ سرزنوسكى ، 328 ) نوشت كه در سمرقند عدهء كثيرى مسيحيان اعم از ارمنى و يونانى [ اورتودوكس ] و نستورى و يعقوبى [ يعاقبه پيرو يعقوب بردعى ] [ ( مونوفيزيتهاى سورى ] - كه اكثر ايشان را تيمور از ديگر كشورها به آنجا منتقل كرده بود ، وجود داشته‌اند . داستانى كه وارداپت تومامتسوپى ( توما - متسوپتسى ، چاپ شاه نظريان ، 29 - 28 ) مورخ ارمنى قرن XV نقل مىكند بسيار جالب توجه است . وى مىگويد كه در زمان الغ بيك « روزگار مسيحيان در آنجا ( سمرقند ) به پايان رسيد » . عمل خلاف اخلاق يكى از نستوريان سريانى كه زوجهء مرد مسلمانى را اغوا كرده و به وى تجاوز كرده بود و پس از آن از اين عمل بر خود مىباليد ، بهانه‌اى براى تعقيب و اعمال تضييقات نسبت بر همهء مسيحيان سمرقند واقع شد . مسيحيان مىبايست يا اسلام آورند و يا مرگ را برگزينند . « عدهء كمى مرگ را پذيرفتند و باقى از ايمان